Galileo, İki Yeni Bilim, Doğal İvmeli Hareketler, Teorem 3, özet

teorem_3.png

  1. Bu teoremde Galileo dikeyde iniş ile eğik düzlemde inişi karşılaştırıyor. Dikeyde iniş zamanının, eğimde iniş zamanına oranı, yolların oranına eşittir:\[\frac{t_{AC}}{t_{AB}}=\frac{AC}{AB}\]
  2. Yani iniş süreleri yollara orantılıdır.
  3. Burada Galileo kitabın başında ifade ettiği varsayımı kullanıyor:

Aynı yükseklikten inen bir cismin kazandığı hız, yolun eğiminden bağımsız olarak sadece dikey düşüş miktarına bağlıdır.

  1. Galileo taban BC'ye paralel GD, IE, LF çizgilerini çiziyor.
  2. Hız dereceleri sadece yüksekliği bağlı olduğu için, D'den geçerken hız ne ise, G'den geçerken de hız aynı olacaktır. Bu diğer paralel çizgiler için de geçerlidir.
  3. Yani, hem AB üzerinde hem de AC üzerinde cisimler aynı hız derecelerinden geçmektedirler.
  4. Galileo bunu şöyle ifade ediyor:

Şimdi sadece bu paralel çizgiler değil, AB hattının tüm noktalırından AC hattına kadar paralelled çekildiği varsayılırsa, her bir paralelin her iki ucundaki momentumlar veya hız dereceleri her zaman birbirleriyle eşleşir Böylece AC ve AB mesafeleri aynı hız dereceleriyle kat edilir.

  1. Galileo şimdi Teoram 1'de ispatladığı ortalama hız teoremini kullanıyor:

Hareketsizlikten başlayan ve sabit ivme ile hızlanan bir hareketle katedilen bir mesafe, aynı sürede, maksimum hızın tam yarısına eşit olan bir sabit hızla da kat edilebilir.

  1. Galileo şöyle mantık yürütüyor:
    1. Teorem 1'e göre: AC ve AB üzerindeki ivmeli hareketler kendi maksimum hızlarının yarısı olan ortalama hızla giden birer düzgün harekete denktir.
    2. Eşitlik: Her iki yolda da ulaşılan son hız aynı olduğu için, sabit hızlar da birbirine eşittir
    3. Düzgün hareket kuralı: Elimizde aynı sabit hızla kat edilen iki farklı yol olduğuna göre düzgün hareket formülü devreye girer, yani geçen süre katedilen mesafenin hıza bölünmesidir:\[t=\frac{s}{v}\]Fakat \(v\) sabit olduğuna göre,\[\frac{t_1}{t_2}=\frac{s_1}{s_2}\]Galileo'nun terimleri ile yazarsak\[\frac{t_{AC}}{t_{AB}}= \frac{AC}{AB}\]
    4. İspatlanmak istenen de buydu.

Created: 2026-05-07 Thu 12:56