Dediğin gibi, Galileo veya Öklid geometrisinde bir teorem verilir ve mantıksal adımlarla bunun doğruluğu ispatlanır (proof). İspatın amacı, bir önermenin mutlak doğruluğunu yerleştirmektir.

Fizikteki türetim (derivation) ise mevcut olan temel bir yasadan, ilke veya denklemden yola çıkarak, matematiksel işlemler aracılığıyla yeni bir sonuç veya özel bir durum denklemi elde etmektir.

• İspat: "Bu doğrudur, çünkü…"
  
• Türetim: "Eğer bu temel yasa doğruysa, şu sonuç da ortaya çıkar…"
  

Fizikte bir şeyi türetmek, bir "kaynaktan" (genellikle temel bir aksiyomdan) süzerek yeni bir formül oluşturmaktır. Örneğin:

• Newton'un İkinci Kanunu'ndan (\(F=ma\)) yola çıkarak, belirli bir yükseklikten serbest düşen bir cismin hız denklemini (\(v = gt\)) elde ettiğinde bu bir derivation'dır.
  
• Kepler'in kütleçekim yasasından yola çıkarak Kepler Kuralı'nı (Yörünge periyodu ile mesafe arasındaki ilişkiyi) matematiksel olarak bulmak bir türetim sürecidir.
  
  • Burada Gemini uydurmuş, "Kepler'in kütleçekim yasası" diye bir şey yok.
    
  • Belki de Newton'un kütleçekim yasası demek istemiştir
    
  • İşte problem burada zaten
    
  • Newton'un kütleçekim yasasından Kepler Kuralı'nı bulduğunu iddia etmek sahtekarlıktır, kelime oyunlarıdır.
    

Bağlama göre şu kelimeleri kullanabilirsin:

• Türetim / Türetme: En teknik ve doğru karşılıktır. "Denklemin türetilmesi" (Derivation of the equation).
  
• Elde etme: Eğer süreç biraz daha genel bir anlatımla veriliyorsa kullanılabilir.
  
• Çıkarım: Daha mantıksal veya felsefi bir sonuçtan bahsediliyorsa tercih edilebilir (Inference).
  

Özetle: "Gösterim" kelimesini \(E=mc^2\) formülünün nasıl yazıldığı veya kağıt üzerinde nasıl durduğu için kullanabiliriz. Ancak o formüle ulaşma sürecine türetim demeliyiz.

İstersen spesifik bir fizik denklemi üzerinden bu türetme (derivation) sürecinin mantıksal adımlarını birlikte inceleyebiliriz; hangi denklemi ele alalım?