‎

Animizm

Galileo'nun cisimlere eğilim vermesi konusu

Animizm konusu Aristo'nun ve Galileo'nun hareket tanımlarını konuşrken ortaya çıktı. Aristo, cisimler ait oldukları yerlere gitmek isterler ifadesi animizm gibi geldi bana. Bu bağlamda Aristo hareket teorilerini benimsemiş olan Galileo'nun da animizm yaptığını söyledim ama Gemini bunun doğru olmadığını söyledi:
1. Buradan [Tabii, Galileo burada "animist" akıl yürütüyor. Cansız bir cismin "isteği" olamaz. "Eğilimi" de olamaz. (Burada, Gemini, ikna edici bir şekilde Galileo'nun animizm yapmadığını tam aksine Aristo'nun animizmine karşı durduğunu söyledi. Yani, Galileo, Aristo'nun "cisimler ait oldukları yere gitmek ister" mantığını geometrikleştirerek doğayı kişileştirmeden (animizmden) kurtarmaya çalışır.)]

Galileo ve animizm (gereksiz bir tartışma)

Animizm aslında antropolojiye ait bir terimdir burada Galileo'nun animizm üzerinden mantık yürüttüğünü söylemek Galileo'ya haksızlık etmek olurdu.
Bu bağlamda Galileo bir cismin harekete eğilimi ve isteği gibi ifadeler kullandığı için animizm mi yapıyor diye sorguladık ama bunların mecazi kullanımlar olduğu kesindir.
Cansız ve kendi kendini hareket ettirme yetisi olmayan cisimlerin, mesela bir taşın veya yatay düzlemde duran bir kürenin, "hareket etme isteği yoktur" demek mecazdır.
Yatay düzlemde duran bir küre için "aşağı doğru inme eğilimi" vardır diyoruz çünkü üstünde durduğu düzlemi kaldırsak küre aşağı doğru gitmeye başlayacaktır. Bu da mecazi bir ifadedir. Taşın aşağı doğru gitme gibi bir isteği yoktur ama bu şekilde cümle kurmak kolayımıza gider.
Yatay düzlem üzerinde duram cisim hiçbir yöne gitmek istemez. Bu böyledir, taşın ruhu (anima) olduğu için değil fakat, yatay düzlemde, dikey hariç (aşağı yukarı) bütün yönler aynıdır, simetriden dolayı cisim hiçbir yöne gitmeye meyilli değildir. Yatay düzlemde duram bu cismin açısından konuşmak anlaşılan çok popüler bir stil olmalı. Bundan kurtulamıyoruz.
Tekrar, söyleyelim, buradan Galileo'yu animizmle suçlamak ona büyük haksızlık olurdu.
Zaten Galileo'nun net bir hedefi var. Dikeyde, yani serbest düşüşte, maksimum olan moment, eğim azaldıkça (yataya yaklıştıkça) azalır. Bu mantığa göre, yatayda moment sıfır olacaktır.
Galileo bunu eğik düzleme üzerinde hareket eden bir cismin sadece yukarı çıktığı kadar direnç göstereceğini söylüyor. Burada eğik düzlem FA'daki cisim, tabandaki A noktasindan tepedeki F noktasına doğru giderken hem FC yüksekliğine çıkıyor, hem de yatayda AC mesafesini kat ediyor. Galileo'nun dediğim, yatayda hareket ederken cisim direnç göstermez. Ki bu da doğru.